تبلیغات
ادبیات پارسی - زبان فارسی اول دبیرستان
ادبیات پارسی
بزرگترین وبلاگ ادبی ایران
در ادامه نمونه سوالات ،توضیح دروس و فعالیت های درس به انضمام بررسی تموین های کتاب آورده می شود.

 

زبان

زبان چیست ؟
1
زبان یكی از جنبه های راز آمیز وجود انسان است. استفاده از زبان آسان نیست چون از سال اول زندگی به تدریج از زبان استفاده می كنیم و طرز استفاده از زبان را بطور طبیعی فرا می گیریم.
2
زبان پدیده ای است كه پس از قرنها بحث و بررسی هنوز آن را آنگونه كه باید نشناخته ایم . شناخت زبان دشوار است چون : زبان بیش از حد پیچیدگی و گستردگی دارد. از آن جایی كه طرز استفاده از زبان را می دانیم می پنداریم كه خود آن را هم می شناسیم و به همین دلیل نیز سعی در شناخت زبان را اغلب بیهوده می انگاریم.

 

  چرا لازم است تا زبان را بشناسیم ؟

1 ازآنجایی كه زبان پیچیده و گسترده است. بیش از هر موضوع دیگری وقت، فكر و نیرو نیاز دارد.
2
اگر كسی زبان را به خوبی نشناسد، نمی تواند برای شناخت موضوعات دیگر بخوبی از آن استفاده كند.
3
بدانیم چرا نوشتن را باید مدرسه بیاموزیم.
4
بدانیم چرا همه مردم شهرهای گوناگون ایران در حالی كه حرف های یكدیگر را به زحمت می فهمند، می گوئیم به زبان فارسی حرف می زنند.
5
بدانیم چرا «گفتن» از «نوشتن» برای ما آسان تر است.  

 

  اركان اصلی تعریف زبان :

زبان یك نظام است یعنی مجموعه ای بهم پیوسته و می پیچید، كار اصلی آن ایجاد ارتباط میان انسانها است. این ارتباط زبان عمدتاً انتقال پیام از یك فرد به افراد دیگر است.  

 

  منظور از این كه زبان یك نظام است یعنی چه ؟

منظور از نظام مجموعه ای بهم پیوسته ولی پیچیده است كه طبق قاعده از اجزای كوچك تری ساخته شده باشد. اجزای سازنده نظام زبان در درجه اول نشانه (= لفظ معنادار) است. انتقال پیام در ارتباط زبانی معمولاً در قالب «جمله» صورت می گیرد. پس می توان هر جمله را نمونه ای كوچك از نظام بزرگ زبان دانست.  

 

  خودآزمایی درس اول :
1
چرا استفاده از زبان آسان است؟ با یك مثال توضیح دهید؟

استفاده از زبان به این دلایل آسان است.
1. ما این كار را از سال اول زندگی و به تدریج شروع می كنیم.
2. طرز استفاده از آن را بطور طبیعی فرا می گیریم، بی آنكه به درس و مدرسه نیاز داشته باشیم. به عنوان مثال : كودك بعد از ماه های نوزادی با پدر و مادر نزدیكان خود ارتباط برقرار می كند و حتی با ادای واژه هایی «ماما، بابا ...» از زبان استفاده می كند.
 

 

  2 سه كلمه بگویید كه وجود خارجی ندارد اما چون در زبان ما بكار رفته اند برای آنها بیرون از ذهن خود قائل به وجود خارجی شده ایم.

به جز كلمات سیمرغ، دیو كه درس آمده می توان كلمه های ققنوس ، هیولا، غول و اژدها را نام برد.  

 

  3 - آیا شناخت زبان با توانایی استفاده از آن یكی است؟

خیر، چون ما از زبان به آسانی استفاده می كنیم ولی برای پاسخ به سؤال چرا ، حرف زدن را خود یاد می گیریم اما نوشتن را در مدسه و پاسخ به سؤالاتی نظیر این، همه در گرو شناخت زبان است.  



درس دوم

جمله

ما معمولاً خود را با جمله بیان می كنیم. ارتباط میان انسانها و انتقال پیام در ارتباط زبانی بیشتر در قالب جمله صورت می گیرد:
1
نظامی پنج گنج را سرود
بخش های یك جمله :‌نهاد : كلمه یا گروهی از كلمات است كه درباره آن خبر می دهیم. یعنی صاحب خبر .
گزاره : خبری است كه درباره نهاد داده می شود،به عبارت دیگر گزاره بخش اطلاع دهنده ی جمله است.
هسته ی گزاره فعل است. مانند : پروین اعتصامی از كودكی شعر می گفت.
و فعل نیز دارای یك شناسه (= نهاد پیوسته) است. شناسه، نشانه فعل است و مشخص فعل را معین می كند. شناسه را نهاد اجباری (پیوسته) می نامیم. زیرا همیشه با فعلی است . شناسه فعل معمولاً دو شعار (= مفرد و جمع) با نهاد هماهنگی مطابقت دارد.

جمع

فعل

نهاد جمع

مفرد

فعل

نهاد مفرد

در نهاد جدا

شناسه جمع

 

 

شناسه مفرد

 

یم

می شنو

ما

م

می شنو

من

ید

می شنو

شما

ی

می شنو

تو

ند

می شنو

ایشان

د

می شنو

او

ضمیرها هر گاه جایگزین اسم گردند و نهاد قرار گیرند با شناسه ها در شمار و مشخص هماهنگی و مطابقت دارند:
مفرد
من -> م
جمع
ما -> یم
تو -> ی
شما -> ید
او -> د
ایشاند

گزاره

نهاد

یكی از راه های كسب مهارت در نویسندگی است

خلاصه نویسی

از زبان بی ادبی بهره می گیرد.

شاعر

 

  بیاموزیم «ة» (تای تأنیث)

در زبان فارسی ، بر خلاف زبان عربی كاربرد واژه ای برای اسم مذكر(مرد) و مؤنث (زن) هیچ تفاوتی ندارد.
كلمه ی شاعر : پروین اعتصامی شاعر است ( مؤنث) سعدی شاعر است (مذكر)
كلمه ی مدیر : خانم اسكویی مدیر دبیرستان است.
نباید به سبك قواعد عربی به اسم ها و صفت های منسوب به مؤنث ( زن) «ة» (تای تأنیث) افزود:
پروین اعتصامی شاعره نامدار ایران است. پس كاربرد كلمه های «شاعره و مدیره» در زبان فارسی نادر است. و كلماتی چون : رئیسه، معلمه، محترمه ، عالمه
 

 

  الف) جملات زیر را اصلاح كنید.

1 از بانوان محترمه تقاضا می شود حجاب اسلامی را رعایت فرمایند.
از بانوان محترم تقاضا می شود حجاب اسلامی را رعایت فرمائید.

2
این جانبه فاطمه رضایی به استحضار می رساند.
این جانب : فاطمه رضایی به استحضار می رساند.


3
خانم جوادی رئیسه بیمارستان است.
خانم جوادی رئیس بیمارستان است.
 

 

  ب كاربرد كدامیك از گزینه های زیر درزبان فارسی نادرست است.

1 خواهران مجتهده به ارشاد زنان همت گماشتند.
2
او یكی از زنان مبلغه است كه در حوزه درس می خواند
3
خانم ایرانی مدرس تبلیغات دینی است.  

 

  خود آزمایی درس دوم :
1
در نوشته های زیر جمله ها را مشخص كنید و نهاد و گزاره هر جلمه را تعیین كنید.

(علمای بزرگ دائم (نهاد)) در (لشگرگاه، رفت و آمد داشتند(گزاره))، و (غزالی(نهاد)) از (برخورد با آن بهره ها می یافت(گزاره)).
([غزالی](نهاد)) (با بعضی از آن ها مناظره می نمود(گزاره))
([غزالی](نهاد)) شاید (از بسیاری از آن ها استفاده(گزاره)) می كرد.
 

 

  2 برای گزاره ها، نهاد و برای نهادها گزاره های مناسب بیابید.

سعدی و مولوی دو تن از شاعران بزرگ ایران زمینند.
شاهنامه ، اثر بسیار ماندگار حكیم ابوالقاسم فردوسی است.
شناسه، نهاد اجباری جمله است.
برادر بزرگم امسال به دانشگاه راه یافت.
دانشگاه پایگاه علم درونش است.
 

 

  3 در هر یك از تمرین های زیر، واژه هایی داده شده است. این واژه ها را بطور مناسب دو جمله نمونه، جانشین سازی كنید. هر جا لازم است تغییرات دیگری نیز بدهید، در هر تغییر، نهاد و شناسه را مشخص كنید. جمله های جدید را مطابق نمونه بنویسید

پیرمرد كودكان را به خانه رساند.

جمله

نهاد

گزاره

پیرمرد

پیرمرد

پیرمرد

پیرمرد

پیرمرد

پیرمرد

كودكان را به خانه رساند (Øشناسه)

(Øنشانه  به معنی نبود شناسه است)

كودك را به خانه رساند (Øشناسه)

را به خانه رساند (Øشناسه)

او را به خانه می رساند (Øشناسه)

او را به خانه رسانده بود(Øشناسه)

 

 

  2 انسان آگاه وظیفه اش را به خوبی انجام می دهد.

جمله

نهاد

گزاره

انسان آگاه

اعضای جامعه

دانش آموز

ما

همه اعضای خانواده

شما

من

وظیفه اش را به خوبی انجام می دهد(د : شناسه)

وظیفه شان را به خوبی انجام می دهند(ند : شناسه)

وظیفه اش را به خوبی انجام می دهد (د : شناسه)

وظیفه مان را به خوبی انجام می دهیم (یم : شناسه)

وظیفه شان را به خوبی انجام می دهند (ید : شناسه)

وظیفه تان را به خوبی انجام می دهید ( ید :‌شناسه)

وظیفه ام را به خوبی انجام می دهم (م :‌شناسه)

 




برچسب ها: کمک آموزشی،
نوشته شده در تاریخ بیست و هفتم آبان 93 توسط