تبلیغات
ادبیات پارسی - شعرزلال قافیه دار
ادبیات پارسی
بزرگترین وبلاگ ادبی ایران

الف- زلال عروضی قافیه دار

 

در این نوع ، زلال سوار بر آهنگ و ریتم روان عروضی است .

قانون زلال عروضی قافیه دار:

1-  تعداد سطر هر زلال 5 الی 11

2-  طول وزن سطرهای اول و آخر حداكثر تا 5 ضرباهنگ

3-  تفاوت طول وزن بین دو سطر مساوی با 2 ضرباهنگ

4-  طول وزن یا آهنگ سطرهای متقارن باهم مساوی

5-  دو سطر اول و آخر  زلال هم قافیه و بقیّه ی سطور یك در میان دارای قافیه ( می تواند سطور اول و  آخر  در شعر قافیه داری كه دارای ردیف هم هست، فقط ردیف بشود، مثل  زلال شماره ی 3 )

توجّه : ضرباهنگ های ناقص ( در هوا مانده ) به شمارش نمی آیند . به عبارتی ، ترتیب موسیقییائی در نیم هجای اضافه در برخی شعرها  كه اتفاق می افتد ، رعایت می گردد ، امّا  به  نوشتار  نمی آید ، مثال :

ضرباهنگ مساوی با  سه و نیم ،  سه  نوشته می شود .

 

به نمونه های زیر توجّه فرمایید :

 

زلال شماره ی ( 1 )

 

به نام خدا

خداوند  شاه  و  گدا

عزیزی كه جان مرا خلق كرد.

توكّل  دریـن  ابـتـدا

بدان مقتدا

 

بررسی شعر بالا :

ض = ضرباهنگ

( قبل از هرچیز  وزن و آهنگ سطر مادر  را بدست می آوریم  تا ببینیم  آیا  سطرهای متقارن  از لحاظ موسیقییائی از مادر تبعیّت كرده اند یا نه ؟!  و بدین ترتیب  شروع به شمارش تعداد ضرباهنگ  در  ریتم به تبعیّت از مادر می كنیم . )

 

2- به نام خدا = 4 ض

1- خداوند  شاه  و  گدا = 6 ض

+- عزیزی كه جان مرا خلق كرد. = 8 ض

1- توكّل  دریـن  ابـتـدا = 6 ض

2- بدان مقتدا = 4 ض

 

نوع ساختار نظم شعر : عروضی

فرم ضرباهنگ = ( 4-6-8-6-4 )

تعداد ضرباهنگ بین سطرها = 2

تعداد كل سطرها = 5

 

+= سطر مادر =

عزیزی كه جان مرا خلق كرد.

دارای 8 ضرباهنگ

فعولُن فعولُن فعولُن فَــعُــل

 

1و1= سطرهای قرینه =

 خداوند  شاه  و  گدا

توكّل  دریـن  ابـتـدا

هركدام دارای 6 ضرباهنگ با وزن موسیقیایی برابر

فعولُن فعولُن فَــعُــل

 

2و2= سطرهای قرینه =

به نام خدا

بدان مقتدا

هر كدام دارای 4 ضرباهنگ با وزن موسیقیایی برابر

فعولُن فَــعُــل

 

نتیجه :  شعر فوق طبق قانون كلّی « زلال » از نوع شعرهای زلال عروضی قافیه دار محسوب می شود.

 

زلال شماره ی ( 2 )

 

بهار را بنگر!

وَ چشم ناز یار را بنگر!

فدای آن لب شیرین پر ز آب عسل

تو گرمی كنار را بنگر!

خمار را بنگر!

 

بررسی شعر بالا :

ض = ضرباهنگ

 

2- بهار را بنگر!=3ض

1- وَ چشم ناز یار را بنگر!= 5ض

+- فدای آن لب شیرین پر ز آب عسل= 7ض

1- تو گرمی كنار را بنگر!= 5ض

2- خمار را بنگر!= 3ض

 

نوع ساختار نظم شعر : عروضی

فرم ضرباهنگ = ( 3-5-7-5-3)

تعداد ضرباهنگ بین سطرها = 2

تعداد كل سطرها = 5

 

+= سطر مادر = فدای آن لب شیرین پر ز آب عسل

دارای 7 ضرباهنگ

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

 

1و1= سطرهای قرینه =

وَ چشم ناز یار را بنگر!

تو گرمی كنار را بنگر!

هركدام دارای 5 ضرباهنگ با وزن موسیقیایی برابر

مفاعلن مفاعلن فعلات

 

2و2= سطرهای قرینه =

بهار را بنگر!

خمار را بنگر!

هر كدام دارای 3 ضرباهنگ با وزن موسیقیایی برابر

مفاعلن فعلات

 

نتیجه :  شعر فوق طبق قانون كلّی « زلال » از نوع شعرهای زلال عروضی قافیه دار محسوب می شود

 




نوشته شده در تاریخ بیست و پنجم دی 89 توسط